{"id":2834,"date":"2017-04-17T18:30:05","date_gmt":"2017-04-17T16:30:05","guid":{"rendered":"http:\/\/fjordhest.net\/blogg\/?p=2834"},"modified":"2017-04-17T18:30:27","modified_gmt":"2017-04-17T16:30:27","slug":"korleis-velje-rett-hingst-til-hoppa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fjordhest.net\/blogg\/2017\/04\/17\/korleis-velje-rett-hingst-til-hoppa\/","title":{"rendered":"Korleis velje rett hingst til hoppa?"},"content":{"rendered":"

Ein tanke som mange hoppeeigarar har i hovudet i desse dagar er kva for ein hingst dei skal velje \u00e5 f\u00f8re hoppa si til i sommar. Dette var ogs\u00e5 tema under oppdrettarkonferansen p\u00e5 Norsk Fjordhestsenter, der eksteri\u00f8rdommar Anne-Siril Horstad Bruland fortalde om kva ein m\u00e5 tenkje p\u00e5 \u00a0n\u00e5r ein skal velje hingst til hoppa si.
\n<\/strong>
\nM\u00e5let med avlen
\n<\/strong>\"\"Det overordna m\u00e5let med avlen er avlsframgong; f\u00f8let som vert f\u00f8dd skal vere betre enn sine foreldre. D\u00e5 er det viktig \u00e5 finne ein god kombinasjon av hoppe og hingst. For \u00e5 kunne gjere dette p\u00e5 ein god m\u00e5te er det viktig \u00e5 ha kjennskap til rasen ein skal avle p\u00e5. Ein m\u00e5 kunne ein del om rasa si historie og tradisjonar, og ikkje minst m\u00e5 ein ha kjennskap til avlsplanen.<\/p>\n

Avlsplanen er Norges Fjordhestlag sin m\u00e5te \u00e5 styre avlen p\u00e5. I avlsplanen er det skildra korleis ein ynskjer at fjordhesten skal sj\u00e5 ut, korleis lynnet skal vere og kva slags brukseigenskapar hesten skal ha. Avlsplanen vert revidert med jamne mellomrom, slik at organisasjonen skal kunne styre avlen i den retninga dei meiner er til det beste for fjordhesten. Det kjem ny avlsplan for fjordhest i 2017.<\/p>\n

Kunnskap om individa<\/strong>
\nI tillegg til \u00e5 kjenne rasen som heilheit, m\u00e5 ein ogs\u00e5 kjenne til det individet ein skal avle p\u00e5. Kva slags eigenskapar g\u00e5r igjen i slekta til hoppa? Kva slags eigenskapar har ho gitt vidare til tidlegare avkom? Dette er ogs\u00e5 informasjon ein gjerne kan innhente om dei hingstane det vil vere aktuelt \u00e5 bruke.<\/p>\n

\"\"Status for fjordhestavlen i dag
\n<\/strong>Fjordhesten har dei siste \u00e5ra hatt s\u00e6rs l\u00e5ge bedekkingstal, men etter ei auke i b\u00e5de 2015 og 2016 vonar ein at det no har snudd. Sj\u00f8lv om det er f\u00e5 f\u00f8dde f\u00f8l, ser ein likevel at dei individa som er f\u00f8dde er gode. Fjordhestfolket er flinke til \u00e5 velje ut gode avlskombinasjonar, og klarer \u00e5 oppretthalde h\u00f8g kvalitet i ein liten populasjon. Ein av grunnane til dette er heilt klart at vi er flinke til \u00e5 bruke mange forskjellige hingstar, og sidan det er popul\u00e6rt \u00e5 bruke tre- og fire\u00e5rshingstar f\u00e5r ein i tillegg korte generasjonsintervall.<\/p>\n

Ein anna positiv ting er at det er \u00a0stor variasjon i populasjonen, og det vert avla p\u00e5 fjordhestar av mange ulike typar. I \u00abgamle dagar\u00bb kunne ein sj\u00e5 at fjordhesten s\u00e5g ulik ut i dei forskjellige landsdelane, fordi arbeidet den vart nytta til og f\u00f4ret den fekk varierte fr\u00e5 stad til stad. I dag ser ein framleis ulike modellar, sj\u00f8lv om dette ikkje er like knytta opp mot geografi no som hestane flyttar meir p\u00e5 seg. I populasjonar der alle dyra etter kvart vert veldig like, kan ein \u00abavle seg inn i eit hj\u00f8rne\u00bb – avle vekk eigenskapar som det d\u00e5 vert vanskeleg \u00e5 innf\u00f8re i rasen igjen. Dette er ein ikkje like utsett for n\u00e5r ein har ein variert populasjon.<\/p>\n

Krav til hoppa
\n<\/strong>P\u00e5 grunn av dei l\u00e5ge bedekkingstala er det viktig \u00e5 f\u00e5 flest mogleg hopper til hingst, slik at ein forh\u00e5pentlegvis etter kvart kan f\u00e5 s\u00e5 mange f\u00f8dde f\u00f8l kvart \u00e5r at rasen vert berekraftig. Alle registrerte fjordhopper kan bedekkast med k\u00e5ra eller premiert hingst og f\u00e5 eit godkjent avkom, ein treng ikkje avlsgodkjenning slik ein gjer med hingstane. Likevel b\u00f8r ein setje nokre krav til hoppa ein skal avle p\u00e5.<\/p>\n

Hopper som vert nytta i avlen m\u00e5 ha god helse. Vi ynskjer ein sunn og frisk fjordhest, og difor skal ein ikkje avle p\u00e5 dyr som har arvelege lidingar som kan f\u00f8rast vidare til avkomma. I tillegg m\u00e5 hoppa vere frisk nok til \u00e5 g\u00e5 igjennom ei drektigheit. Ein b\u00f8r heller ikkje avle p\u00e5 hopper som har svakheiter i eksteri\u00f8ret som g\u00e5r ut over haldbarheita. Det er ogs\u00e5 viktig at hoppa har eit godt lynne, slik at ein f\u00e5r trivelege og godlynte avkom som kan brukast som allsidige sports- og hobbyhestar.<\/p>\n

Dersom ein har ei hoppe med ein solid og god stamme, vil ho gjerne ha mange gode eigenskapar med seg i genene sine sj\u00f8lv om hoppa kanskje ikkje er s\u00e5 god i seg sj\u00f8lv. Det vil i mange tilfelle vere tryggare \u00e5 avle p\u00e5 ei mindre god hoppe med ei solid og god stamme som tidlegare har skapt mange gode dyr, enn ei hoppe som er god i seg sj\u00f8lv men som har ein svak stamme. I tillegg m\u00e5 ein hugse p\u00e5 at det ikkje er berre hoppa \u2013 eller hingsten \u2013 \u00e5leine som lagar eit avkom, s\u00e5 kva slags kombinasjon ein vel er utslagsgivande for kva slags fjordhest ein f\u00e5r.<\/p>\n

\"\"
\nKva m\u00e5 ein ta omsyn til?
\n<\/strong>Dei tre viktigaste tinga ein m\u00e5 ta omsyn til n\u00e5r ein skal velje ut ein avlskombinasjon er eksteri\u00f8r, stamme og brukseigenskapar. Ein m\u00e5 finne ein hingst som kan forsterke dei svake sidene til hoppa, slik at ein f\u00e5r eit avkom som er betre enn foreldra sine og dermed framgong i avlen.<\/p>\n

Stamme
\n<\/strong>Hoppa og hingsten m\u00e5 ikkje vere for n\u00e6rt i slekt. N\u00e5r ein har s\u00e5 l\u00e5ge bedekkingstal i ein populasjon som det fjordhesten har hatt dei siste \u00e5ra, er det nesten umogleg \u00e5 unng\u00e5 auka innavlsgrad. Ein ser likevel at hoppeeigarar er bevisste p\u00e5 dette, og vel \u00e5 bedekke med hingstar som ikkje er i n\u00e6r slekt med hoppa. Dette med stammer og innavlsgrad vert mykje diskutert, og fjordhestfolket er flinke til \u00e5 omstille seg n\u00e5r det vert viktigare enn f\u00f8r \u00e5 ta omsyn til dette.<\/p>\n

Som nemnt b\u00f8r ein ogs\u00e5 ha god oversikt over kva slags eigenskapar som finns i stammen p\u00e5 hoppa, og ta h\u00f8gde for at b\u00e5de gode og d\u00e5rlege eigenskapar kan kome til syne i eit avkom.<\/p>\n

Eksteri\u00f8r
\n<\/strong>Korleis fjordhesten sitt eksteri\u00f8r skal vere, er godt skildra i avlsplanen. N\u00e5r hestar er p\u00e5 utstilling vert dei d\u00f8mt ut i fr\u00e5 desse kriteria, og dommarkortet fr\u00e5 utstilling kan vere eit godt hjelpemiddel for \u00e5 finne ut kva som er dei sterke og svake sidene til hoppa. Dersom hoppa ikkje er stilt og du ikkje f\u00f8ler deg god nok til \u00e5 bed\u00f8mme hoppa sitt eksteri\u00f8r sj\u00f8lv, er det mykje kunnskap rundt om kring i lokallaga og folk ein kan sp\u00f8rje til r\u00e5ds.<\/p>\n

Ein b\u00f8r pr\u00f8ve \u00e5 velje ein hingst som er sterk der hoppa er svak, og ein m\u00e5 ogs\u00e5 hugse \u00e5 sj\u00e5 p\u00e5 kva slags eigenskapar hingsten tidlegare har gitt vidare til sine avkom dersom ein brukar ein eldre hingst.<\/p>\n

\"\"Brukseigenskapar
\n<\/strong>Kva for eigenskapar er ekstra viktig for det hesten skal brukast til? For ein hest som skal g\u00e5 i sporten er det viktig med gode rammer i kroppen og gode r\u00f8rsler. For ein hest som skal bli familiens alt-mogleg-hest, er nok lynnet det viktigaste. Dei brukseigenskapane ein ser i ein hest er i veldig stor grad prega av milj\u00f8, s\u00e5 ein b\u00f8r legge st\u00f8rst vekt p\u00e5 \u00e5 lage eit avkom som har f\u00f8resetnadar for \u00e5 bli god til det det skal brukast til.<\/p>\n


\nVerkt\u00f8y
\n<\/strong>Det finns fleire verkt\u00f8y ein kan nytte n\u00e5r ein skal finne den rette hingsten. P\u00e5 nettsidene til Norges Fjordhestlag ligg det ein hingstekatalog med oversikt over alle k\u00e5ra og premierte fjordhingstar i Noreg. Denne vert oppdatert etter hingsteutstillinga med dei nye hingstane som f\u00e5r avlsgodkjenning.<\/p>\n

I stamboka p\u00e5 nett kan du finne mange opplysningar om b\u00e5de hoppe og hingst. Her har du oversikt over stamtavla deira, tidlegare avkom og utstillingsresultat. Dersom du ikkje kjenner s\u00e5 godt til stammen p\u00e5 hoppa di, kan dette vere eit nyttig verkt\u00f8y for \u00e5 f\u00e5 meir informasjon.<\/p>\n

Norsk Hestesenter og Norges Fjordhestlag brukar dataprogrammet EVA, som er eit vertk\u00f8y for \u00e5 rekne ut innavlsgraden i ein populasjon. Igjennom dette programmet kan ein finne ut kva slags avlskombinasjonar som er best med tanke p\u00e5 \u00e5 unng\u00e5 auka innavl, og i avlssesongen 2017 vert det mellom anna brukt til hoppelinjeprosjektet. Det er planar om at delar av dette skal verte tilgjengeleg som ei nettbasert l\u00f8ysing etter kvart.<\/p>\n

Ingen fasit
\n<\/strong>Det finns ingen fasit n\u00e5r det kjem til avl. Ein kombinasjon som kan sj\u00e5 tilsynelatande god ut, kan ende opp i ein mindre god hest. Ein kombinasjon du eigentleg ikkje har trua p\u00e5, kan bli eit f\u00f8rstepremiedyr. Les avlsplanen, unders\u00f8k slekta til hoppa di, bruk dei verkt\u00f8ya som finns og lytt til kunnskapsrike fjordhestfolk. Og det aller viktigaste: F\u00f8r hoppa di til hingst! Vi treng alle dei fjordhestf\u00f8la vi kan f\u00e5!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ein tanke som mange hoppeeigarar har i hovudet i desse dagar er kva for ein hingst dei skal velje \u00e5 f\u00f8re hoppa si til i sommar. Dette var ogs\u00e5 tema under oppdrettarkonferansen p\u00e5 Norsk Fjordhestsenter, der eksteri\u00f8rdommar Anne-Siril Horstad Bruland fortalde om kva ein m\u00e5 tenkje p\u00e5 \u00a0n\u00e5r ein skal velje hingst til hoppa si. […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[28],"class_list":["post-2834","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-siste-nytt","tag-avl"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fjordhest.net\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2834","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fjordhest.net\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fjordhest.net\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fjordhest.net\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fjordhest.net\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2834"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/fjordhest.net\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2834\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2843,"href":"https:\/\/fjordhest.net\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2834\/revisions\/2843"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fjordhest.net\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fjordhest.net\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2834"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fjordhest.net\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2834"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fjordhest.net\/blogg\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2834"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}